
Neredeyse yarım yüzyıl süren ve 820 milyon dolar harcanan bir
çalışmanın sonucunda, bilim insanları Albert Einstein’ın genel görecelik
kuramının doğruluğunu ispatladı.
ABD Ulusal
Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından 2004 yılında uzaya
gönderilen Gravity Probe B (Yerçekimi Keşif Aracı B) Dünya’nın
yörüngesinde olağandışı dalgalanmalar tespit etti. Gravity Probe B,
uzay-zamanın büküldüğünü ve Dünya döndükçe etrafında kıvrıldığını ortaya
çıkardı.
Keşif
aracının tespit ettiği bu gerçek, Einstein’in neredeyse 100 yıl önce
ortaya attığı “genel görecelik kuramının” doğruluğunu kanıtladı.
Einstein’e göre, ağaçtaki elma Dünya’nın yerçekimini hissettiği için
değil, Dünya’nın dev yoğunluğunu nedeniyle yerin üzerinde oluşan
uzay-zaman bükülmesine tepki verdiği için yere düşüyordu.
Aynı
şekilde, Güneş, uzay-zamanı Dünya’nın etrafında dönebileceği şekilde
büküyor. Bilim insanları, uzay zamandaki bükülmenin etkisinin çok küçük
ancak öneminin büyük olduğuna dikkat çekti.
Yürütülen
projenin başındaki isim olan Stanford Üniversitesi’nden Francis
Everitt, “Einstein’ın evreni üzerinde yaptığımız bu dönüm noktası
niteliğindeki deneyi tamamladık… Einstein’ın dehası geçerliliğini
sürdürüyor” dedi.
ÇALIŞMALAR 1962’DE BAŞLADI
Everitt,
Gravity Probe B üzerindeki çalışmalarına 1962 yılında başladı. Uzay
aracı, yıllar süren hazırlıkların ardından 2004 yılında fırlatıldı.
Yaşanan teknik aksaklıklar yüzünden, keşif aracı yörüngeye ulaştıktan
sonra Dünya’ya gönderdiği mesajları analiz edebilmek 5 yıl sürdü.
Geçen
hafta açıklanan sonuçlara göre, Dünya’nın uzay-zamanı büktüğü teorisi
doğrulandı. Aynı zamanda, Dünya yörüngesi etrafında döndükçe,
uzay-zamanı da sürüklediği tespit edildi. Bu etki, çay kaşığıyla bir
fincan çayı karıştırdığımız zaman sıvının fincan içinde yarattığı
girdaba benzetilebilir.
Ancak
söz konusu sürüklenme etkisi çok düşük. Einstein’ın tahim ettiği orana
göre, Dünya’nın etrafındaki uzay saniyenin binde 37’si kadar dönüş
yapıyor. Bunun nedeni ise Dünya döndükçe uzayı itiyor.
Fizikçi
Graham Farmelo, “Einstein’ın genel görecelik kuramı teorisinin, ortaya
atıldıktan birkaç yıl sonra zaten doğrulandığına” dikkat çekti ve
“Gravity Probe B ile alınan sonuçların bu kuramı doğrulayan son kanıtlar
oluşturduğunu” ifade etti.
ÜÇ YIL SONRA KANITLANDI
Einstein’ın
teorisi, ortaya atıldıktan üç yıl sonra, 1919’da İngizli gökbilimci
Arthur Eddington tarafından doğrulanmıştı. Eddington, Batı Afrika’daki
Principe Adası’nda Güneş tutulmasını görüntüledi. Çektiği fotoğraflar,
Güneş’in etrafından ışınları geçen yıldızların konumlarının değiştiğini
gösterdi.
Bunu
nedeni, Güneş’in dev yerçekimsel alanı nedeniyle ışınların
bükülmesiydi. Söz konusu yıldızların normalde Güneş ışınlarında görülmez
olmasından dolayı, genel görecelik kuramı ilk olarak Güneş tutulmasında
gözlenebildi.
Aberdeen
Üniversitesi’nden fizikçi Dr. Charles Wang, “Genel görecelik kuramı
beklenmedik birçok alanda hayatımızı etkiliyor… Bir örnek, kuramda
ortaya atıldığı gibi yerçekimsel güç arttıkça zamanın yavaşlaması (zaman
genleşmesi). Bu gerçek, atomik zamanlayıcı taşıyan GPS uyduları
tarafından kanıtlandı” dedi.
Wang,
“Yerçekiminin atom altı, kuantum seviyesinde nasıl davrandığını hala
ölmedik… Umarım bunu Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile yürütülecek Zaman
Gezgini Araştırması’nda gerçekleştirmeyi düşünüyoruz” dedi.